Tek Cidarlı mı, Çift Cidarlı mı? Dış Ortam Kabininde Güneş Yükü

Bir dış ortam kabininin içindeki sıcaklığı belirleyen şey, çoğu projede sanıldığı gibi içerideki elektronik değildir. Yaz öğleninde doğrudan güneş gören bir sac yüzeyin topladığı ısı, içindeki switch’in ürettiği ısının birkaç katı olabilir. Tek cidar ile çift cidar arasındaki seçim, tam olarak bu yükü nasıl karşılayacağınızın seçimidir.

Üç ayrı ısı yükü

Bir dış ortam kabini aynı anda üç kaynaktan ısınır:

• İç kayıp: içerideki cihazların ürettiği ısı. Watt cinsinden bilinir ve hesaplanabilir.
• Ortam sıcaklığı: dışarısı 40 °C ise kabin hiçbir şey yapmadan 40 °C’ye gider.
• Güneş yükü: yüzeye düşen radyasyonun sacı ısıtması. Yönelime, mevsime, renge ve gölgeye bağlıdır — ve genellikle en büyük kalemdir.

İlk ikisi için yapılabilecek şey soğutmadır. Üçüncüsü için yapılabilecek şey ise ısının kabine hiç girmemesini sağlamaktır. Çift cidarın işi budur.

Çift cidar nasıl çalışır?

Çift cidarlı bir kabinde gövdenin dışında ikinci bir sac kabuk vardır ve iki kabuk arasında bir hava boşluğu bulunur. İşleyiş şöyledir:

1. Güneş dış kabuğa vurur ve onu ısıtır.
2. Isınan kabuk, aradaki hava boşluğundaki havayı ısıtır.
3. Isınan hava yükselir ve boşluğun üstünden dışarı çıkar; altından serin hava girer — bir baca etkisi oluşur.
4. Isının büyük bölümü bu akışla taşınıp gider; iç kabuğa ulaşan kısım belirgin biçimde azalır.

Bu düzenin üç özelliği onu değerli kılar:

• Elektrik harcamaz. Fan yok, kompresör yok, arızalanacak parça yok.
• Koruma sınıfını düşürmez. Hava boşluğu iç gövdenin dışındadır; iç gövde kapalı kalır, IP sınıfı korunur.
• Bakım istemez. Değişecek filtre, temizlenecek kanat yoktur.

Tek cidar ne zaman yeter?

Çift cidar her zaman gerekli değildir ve gereksiz yere ödenen bir maliyettir. Tek cidar şu koşullarda doğru tercihtir:

• Kabin gölgede. Bina cephesinin kuzeyinde, saçak altında, kapalı otoparkta ya da bir çatının altındaysa güneş yükü zaten yoktur.
• İklim ılıman. Yaz tepe sıcaklığı düşük bölgelerde fark hissedilmez.
• İç kayıp küçük. Bir modem, bir küçük switch ve bir patch panel — toplamda birkaç on watt — tek cidarlı bir gövdede sorunsuz çalışır.
• Kabin zaten soğutmalı. Klima takılacaksa güneş yükü kliманın kapasitesine eklenir; bazı projelerde daha büyük klima almak daha ucuz olabilir. Bu bir hesap meselesidir.

Çift cidar ne zaman zorunlu olur?

• Doğrudan güneş + sıcak iklim. Yol kenarı, açık arazi, çatı üstü. Türkiye’nin büyük bölümü dahil.
• İçeride sıcaklığa duyarlı ekipman var. Akü grupları bunun en tipik örneğidir: yüksek sıcaklık akü ömrünü doğrudan kısaltır.
• Klima kullanılamıyor. Enerji bütçesi yoksa ya da bakım erişimi zorsa, pasif çözüm tek seçenektir.
• Kabin kapalı kalmak zorunda. Tozlu ortamda fan kullanamıyorsanız (bkz. IP yazımız), güneş yükünü pasif olarak kesmek şart olur.

Gövdenin rengi ve çatısı da hesaba girer

Çift cidar tek başına çalışmaz; iki ayrıntı etkisini belirgin biçimde artırır:

• Açık renk. RAL 7035 açık gri gibi açık tonlar, koyu yüzeylere göre gelen radyasyonun daha büyük bölümünü geri yansıtır. Koyu renk bir dış ortam kabini estetik bir tercih değil, termal bir maliyettir.
• Taşkın çatı. Gövdeden taşan bir çatı paneli hem yağmuru kapı aralığından uzaklaştırır hem de öğle güneşinde ön yüzeyi gölgeler.

Paslanmaz gövde ayrı bir eksendir

Tek/çift cidar kararı ısıyla, galvaniz/paslanmaz kararı korozyonla ilgilidir. İkisi birbirinden bağımsızdır ve birlikte seçilir. Kataloğumuzda dış ortam ailesinin 75 gövdesi 304 kalite paslanmaz çeliktir ve bunlar da hem tek hem çift cidarlı olarak üretilir — kıyı şeridinde çift cidarlı paslanmaz bir gövde, iki sorunu birden çözdüğü için tipik tercihtir.

Üründe nasıl ayırt edilir?

Stok kodundaki 2X eki çift cidarı gösterir; SS304 eki paslanmaz gövdeyi. Örneğin HC-7U450-SS304 tek cidarlı paslanmaz, HC-7U4502X-SS304 ise aynı ölçüdeki çift cidarlı paslanmaz gövdedir. Aşağıdaki ürün listesinde bu çiftleri yan yana görebilirsiniz.

Karar tablosu

Sırada ne var?

Çift cidar güneş yükünü keser ama içerideki cihazların ürettiği ısıyı dışarı atmaz. Onun için aktif bir çözüm gerekir ve seçenekler birbirinden çok farklı maliyet ve bakım profiline sahiptir — fan, ısı eşanjörü ve klima arasındaki seçimi bu rehberin ısı yönetimi yazısında ele alıyoruz.